Gutenburg, Middeleeuwse kasteelruïne bij Aichen, Waldshut-Tiengen, Duitsland.

Gutenburg is een hoogteburchtruïne in het stadsdeel Aichen van Waldshut-Tiengen, op een rotsachtige granieten heuvel aan het benedeneinde van de diepe Schlücht-vallei, waar het dal zich opent naar het Klettgau. Het eerste bekende bouwwerk was een toren die in de 10e eeuw voor de abdij van Sankt Gallen werd opgetrokken; vanaf 1128 bouwde een adellijke familie er een burcht omheen. De toren bleef een leen van Sankt Gallen, ook toen de burcht als eigendom van die familie gold.

In de 10e eeuw bouwde de abdij van Sankt Gallen een toren op deze granieten uitloper om haar bezittingen tussen de Alb en de Schlücht te beschermen. In 1128 gaf de abdij de toren als leen aan een niet bij name bekende adellijke familie, die er een kasteel omheen bouwde. In 1187 ging het kasteel over naar de heren van Gutenburg, van wie het zijn naam kreeg. In 1525 bezetten opstandelingen onder Hans Müller het korte tijd.

De naam Gutenburg komt waarschijnlijk van de familie von Gutenburg, een vrije ministeriale afkomst uit het Zwitserse kanton Aargau, en werd rond 1187 aangenomen. De 13e-eeuwse minnezanger Ulrich von Gutenburg is mogelijk dezelfde Ulrich von Gutenburg die herhaaldelijk in oorkonden voorkomt. In 1525 bezetten opstandelingen onder Hans Müller het kasteel korte tijd met steun van de stad Waldshut.

De ruïne ligt aan het onderste uiteinde van de nauwe Schlücht-kloof, waar het dal zich naar het Klettgau opent; de toegang volgt de in Schwarzwaldgraniet uitgesleten beek. De plek is een ruïne zonder voorzieningen voor bezoekers, dus stevige schoenen zijn nodig voor de oneffen bodem. De nabije stad Waldshut-Tiengen biedt de dichtstbijzijnde voorzieningen.

De naam van het kasteel komt waarschijnlijk van de heren van Gutenburg, een vrij edel geslacht uit Aargau, en pas vanaf 1187; de minnezanger Ulrich von Gutenburg, actief in de 13e eeuw, is mogelijk dezelfde Ulrich die herhaaldelijk in oorkonden voorkomt. In 1525 namen opstandelingen onder Hans Müller het kasteel kort in met steun van Waldshut, tot ze werden verslagen en schadevergoeding moesten betalen.