Hagendenkmal, Bronzen monument aan de Rijn in Worms, Duitsland

Het Hagendenkmal is een galvanoplastisch bronzen figuur van de hand van Johannes Hirt, geplaatst op de sokkel van de stedelijke Rijnkraan aan de oever van de Rijn in Worms. Het beeldt Hagen von Tronje uit die de Nibelungenschat in de Rijn werpt, zoals beschreven in het Nibelungenlied. Het staat als belangrijkste getuigenis van de Nibelungenreceptie in Worms begin twintigste eeuw onder monumentenzorg.

De bronzen galvanoplastiek, ontworpen door Johannes Hirt, werd in 1905 in het Stadtpark geplaatst; zij was een schenking van Cornelius Wilhelm von Heyl zu Herrnsheim voor de daar geplande rozentuin. Het beeld stond aan de noordelijke voet van de later opgeworpen Äschebuckel en werd in juni 1932 verplaatst naar de Rijnoever, op de sokkel van de stedelijke Rheinkran. Het geldt als het belangrijkste getuigenis in Worms van de Nibelungenreceptie in het vroege 20e eeuw.

Het monument beeldt een scène uit het Nibelungenlied uit: na Siegfrieds dood deelde Kriemhild de Nibelungenschat uit om aanhangers te winnen; Hagen, bang voor een leger, stal hem tijdens de afwezigheid van koning Gunther en zonk hem bij Lôche in de Rijn. Het brons schonk Cornelius Wilhelm von Heyl zu Herrnsheim voor de geplande rozentuin in het Stadtpark. Sinds 2021 staat ernaast het land-artproject Kriemhilds Rosengarten van conceptkunstenaar Eichfelder.

Het monument staat op de sokkel van de gemeentelijke Rijnkraan aan de Wormsse rivieroever, waarheen het in juni 1932 werd verplaatst. Het ligt op enkele minuten lopen ten noorden van de kathedraal, langs de Rijnpromenade. De bronzen galvanoplastiek is hol en dunwandig, geen massief gietstuk.

Het beeld was oorspronkelijk op een ander plek in de stadsparken geplaatst voordat het naar de huidige plaats aan de rivier werd verplaatst. Deze verplaatsing bijna een eeuw geleden toont hoe de stad in de loop der tijd haar monumenten opnieuw heeft ingedeeld.