Schloss Vitzenburg, Middeleeuws kasteel in Querfurt, Duitsland.

Schloss Vitzenburg is een middeleeuws kasteel bij Querfurt gelegen op verheven terrein met verdedigingsmuren en wachttorens. Het complex bestaat uit meerdere gebouwen uit verschillende perioden die samen een aanzienlijke versterkte structuur vormen.

Vitzenburg staat in het tiendregister van Hersfeld (881–899) en wordt in 979 opnieuw genoemd, toen Otto II de tienden aan Memleben schonk. Vóór 991 stichtten de edele Brun en zijn vrouw Adilint in het kasteel een nonnenklooster van Sint-Maria en Dionysius, in 991 bevestigd door Otto III. Rond 1112 werd het een mannenklooster, dat Otto van Bamberg in 1123 opendeed ten gunste van Reinsdorf.

De naam Vitzenburg gaat waarschijnlijk terug op een edelman genaamd Vizo die volgens de Annalen van Pegau kort voor zijn dood kasteel en klooster bezat. Vóór 991 stichtten de edelman Brun en zijn vrouw Adilint in het kasteel een nonnenklooster gewijd aan Sint-Maria en Sint-Dionysius; Wiprecht von Groitzsch verdreef de nonnen later wegens tanende discipline. Zijn moeder Sigena von Leinungen werd hier in 1110 begraven.

Het complex ligt op een westwaarts uitstekende heuvelrug boven de Unstrut, ten zuidwesten van het dorp; een terras ten noorden onder het voormalige hoofdkasteel kan de rest van een oude ringgracht zijn. De bewaarde gebouwen zijn renaissance en neorenaissance, dus verwacht een mengeling van oudere stenen muren en latere meerverdiepingsvleugels, geen burcht uit één bouwfase.

De Querfurtse kroniek van 1590 van Cyriakus Spangenberg beweerde dat het nonnenklooster in 626 was gesticht onder de Merovingische koning Dagobert I; dat is een 16e-eeuwse verzinsel zonder bewijs, en een Merovingische stichting op deze plek is uitgesloten. De eerste gedocumenteerde vermelding staat in het tiendregister van de abdij van Hersfeld, 881–899.