Wilzenberg, Bergtop in Schmallenberg, Duitsland.

De Wilzenberg is een 658,3 m hoge berg aan de westrand van het Rothaargebirge, op het grondgebied van Schmallenberg tussen Grafschaft en Oberkirchen. Op de top, in het district Oberkirchen, staan een 17 m hoge toren uit 1891, een bedevaartskapel uit 1633, een 28 m hoog kruis en twee ringwallen uit de ijzertijd en de vroege middeleeuwen.

Op de top liggen twee ijzertijdse ringwallen (rond 200 v.Chr.) en een vroegmiddeleeuwse walburg uit de 9e–10e eeuw. De kleinere vroegmiddeleeuwse burcht wordt genoemd in oorkonden van het klooster Grafschaft, waaronder een graaf van Wilzenberg ("Haoldus comes de Wiltzenberg") die slechts één keer voorkomt; bewijs dat hij er woonde ontbreekt. Opgravingen van de oudheidkundige commissie van Westfalen begonnen tussen 1900 en 1914, en de ouderdom van de oudste wal bleef tot 1950 onbekend.

Pelgrims uit Schmallenberg en Grafschaft bezoeken de Wilzenberg, de "heilige berg van het Sauerland"; de bedevaartplaatsen liggen tussen twee concentrische ringwallen uit de ijzertijd en de vroege middeleeuwen. Bij de Mariakapel van 1633 staan kruiswegstaties, een openluchtaltaar met kruisigingsgroep en een 28 m hoog hoogkruis. Volgens de sage vermoordde de adellijke Chuniza, met de plek verbonden, zeven echtgenoten met gif en vluchtte naar de Burg Nordenau met omgekeerd beslagen paardenhoeven.

De top is te voet bereikbaar vanaf meerdere startpunten rond Schmallenberg, met paden van verschillende lengtes en stijgingsgraden om uit te kiezen. Stevig schoeisel is aan te raden, omdat de bospaden na regen glad kunnen worden.

De Wilzenberg geldt als een geografische singulariteit, een status die een heuvel van dit formaat zelden krijgt. Op de top staat een 28 meter hoog kruis; de 17 meter hoge Wilzenbergturm uit 1891 ligt op het grondgebied van Oberkirchen, 800 meter ten noorden van Grafschaft.