Felsengarten Sanspareil, Engelse tuin en rotsformaties in Wonsees, Duitsland

De Felsengarten Sanspareil is een 13 hectare grote Engelse landschapstuin die van 1744 tot 1748 werd aangelegd in Wonsees, in de Fränkische Jura. De 39 kalksteenrotsen, sommige met natuurlijke grotten of kleine holen en andere zo dicht bijeen dat er alleen spleetvormige doorgangen overblijven, zijn verbonden door 17,5 kilometer wandelpaden over een strook van ongeveer 800 meter lang. Boven de ingang staat het middeleeuwse kasteel Zwernitz.

In het voorjaar van 1744 begon het werk volgens plannen van tuinarchitect Joseph Saint-Pierre voor markgraaf Frederik van Bayreuth; markgravin Wilhelmine trok in april in kasteel Zwernitz en vormde de tuin rond Fénelons roman Télémaque. Het dorp en het bosje werden in 1746 omgedoopt tot Sanspareil, en de vaste gebouwen waren in 1748 klaar. Na 1810 verviel de tuin; de bliksem velde in 1830 de Aeolustempel en veel gebouwen werden tot 1839 afgebroken.

Het tuinprogramma volgt Fénelons roman Les Aventures de Télémaque (1694–1696), in 1733 in het Duits verschenen als Die seltsamen Begebenheiten des Telemach. Meer dan een dozijn mythologische taferelen uit de Telemachie werden in de bestaande kalksteenrotsen uitgehouwen, en bezoekers komen langs deze stations op de kronkelende paden. Het dorp en het bosje werden in 1746 omgedoopt tot Sanspareil, nadat een gast naar verluidt had uitgeroepen: „C'est sans pareil!”

De tuin is het hele jaar toegankelijk met gratis toegang en parkeerplaatsen bij de ingang. De paden zijn soms steil en rotsachtig, dus stevige schoenen en tijd om rustig te verkennen worden aanbevolen.

Het Ruinentheater uit 1746 is gemodelleerd naar het ruïnetheater van de Eremitage in Bayreuth. Er vinden nog zomervoorstellingen plaats, waarvoor apart entree wordt gevraagd. De naam van de tuin komt van de uitroep van een gast bij het zien van de rotsen: "C'est sans pareil!"