St. Cyriakus, Romaanse kerk in Berghausen, Duitsland

St. Cyriakus is een kleine drieschepige pijlerbasiliek, gebouwd rond 1200-1220, met een Grieks kruis als plattegrond van vier even lange armen. Het schip bestaat uit één travee, het transept heeft zijkapsissen en het koor één travee met apsis; de zijschepen lopen door tot het midden van de westtoren. Kruisribgewelven overdekken schip, transept, koor en toren, terwijl de zijschepen tongewelven hebben.

Rond 1200–1220 in romaanse stijl gebouwd, is St. Cyriakus een van de oudst bewaarde kerken in de Hochsauerlandkreis. Het westportaal dateert van 1754 en het naburige vicariegebouw werd in 1715 voltooid. Een restauratie tussen 1959 en 1962 verwijderde de barokaltaren; het hoogaltaar ging naar de Mariä-Himmelfahrt-Kirche in Schönholthausen. Begin 2014 begon een nieuwe renovatie, die met Pasen 2015 grotendeels klaar was.

De fresco's van de apsis, rond 1230 geschilderd, tonen Christus als Pantocrator in de mandorla, omringd door de symbolen van de vier evangelisten, Maria, Johannes, Petrus en Cyriacus. In de onderste rij staan wereldlijke motieven: het rad van Fortuna, waarschijnlijk de enige bewaarde afbeelding van de heidense godin Fortuna in een apsisschildering, met een koning en een keizer die zijn kroon verliest.

De kerk staat in het stadsdeel Berghausen van Schmallenberg en is aan de heilige Cyriacus gewijd. De rondboogingangen in het zuiden en westen leiden naar een kleine drieschepige pijlerbasiliek, zodat het beschilderde koor snel bereikt is. Het westportaal dateert van 1754. Een kleine opening in het koor, mogelijk een hagiospcoop, herbergt nu het eeuwige licht.

In de onderste rij van de apsisfresco's staat het rad van Fortuin, met een koning, vermoedelijk Filips van Zwaben, en een keizer, vermoedelijk Otto van Brunswijk, die zijn kroon verliest. Het is waarschijnlijk de enige bewaarde afbeelding van de heidense godin Fortuna in een apsisschildering.