Kirche, Barokke kapel in Kitzingen, Duitsland

De Kreuzkapelle is een barokke katholieke kerk in de Kitzinger wijk Etwashausen, gebouwd van 1741 tot 1745 naar plannen van Balthasar Neumann. Ze is opgetrokken uit Frankisch zandsteen en heeft een leien dak; de ronde gevel is gecentreerd op een lage toren met uiendom en vier klokken. Het interieur is een vierboogrotunda met zuilenparen, wit geschilderd en zonder stucwerk of schilderingen.

De Kreuzkapelle werd vanaf 1741 gebouwd naar plannen van Balthasar Neumann en op 17 oktober 1745 gewijd, precies 1000 jaar na de wijding van het benedictinessenklooster van Kitzingen in 745. Opdrachtgever was prins-bisschop Friedrich Carl von Schönborn, die er een katholiek tegenwicht mee wilde geven aan de nabije protestantse Sint-Michielskerk. Neumanns oorspronkelijke rotondeplan werd voor de voltooiing gewijzigd; de lokale bouwleiding verving het gewelf door vier steekkappen.

De naam „kapel” is kerkrechtelijk, niet beschrijvend: Heilig-Kreuz was vanaf het begin een filiaalkerk van Sint-Jan aan de overkant van de Main, dus een hulpkerk volgens het kerkrecht, en in Franken heten zulke grote filiaalkerken kapellen. Elk jaar op de tweede of derde zondag van oktober herdenkt de vierdaagse Etwashäuser Kirchweih (Ebshäuser Kerm) de wijding van 17 oktober 1745, met muziekkorpsen en met groenten versierde wagens; op Kirchweihmaandag volgt een oecumenische dienst in de kapel.

De kapel staat in Etwashausen, op de andere Main-oever dan de oude binnenstad van Kitzingen; je bereikt haar te voet of per fiets via de Mainbrug, niet vanuit het centrum. Het interieur is onverwarmd en eenvoudig wit; de jaarlijkse oecumenische dienst vindt hier plaats op de maandag van de kermis, de Ebshäuser Kerm, in oktober.

Hoewel ze „kapel” heet, is de Kreuzkapelle een flink kerkgebouw: ze was vanaf het begin bedoeld als filiaalkerk van de parochiekerk Sint-Jan aan de overkant van de Main en is kerkrechtelijk slechts een nevenkerk. In Franken worden zulke filiaalkerken ondanks hun omvang soms „kapellen” genoemd. Bovendien is ze beschermd cultureel erfgoed volgens de Verdragen van Den Haag.