Desenberg, Schildvulkaan en inselberg in Noordrijn-Westfalen, Duitsland.

Desenberg is een kegelvormige basaltheuvel in Noord-Rijnland-Westfalen die uit het vlakke Warburg-landschap oprijst en wordt gekroond door ruïnes van een middeleeuws kasteel. Het terrein vertoont steile hellingen die leiden naar een meer vlak topgebied waar bezoekers de ruïnes kunnen vinden en uit kunnen kijken over de omringende vlakte.

Rond 1250 kwam kasteel Desenberg in het bezit van de familie von Spiegel; in de 14e eeuw splitste die zich in de takken Spiegel zum Desenberg en Spiegel zu Peckelsheim. Midden 16e eeuw verlieten de Spiegels de heuvel voor nabije ridderzetels in Bühne, Rothenburg, Klingenburg, Übelngönne en Dalheim. De heuvel en de kasteelruïne zijn nog steeds eigendom van de graven van Spiegel zum Desenberg.

Het adellijke geslacht von Spiegel ontleent zijn naam en wapen met drie spiegels aan de sage van de spiegelridder, een Saksische held die een draak op de heuvel doodde door hem te laten schrikken van de weerspiegeling in zijn schild. De familie bezat de Desenberg sinds ongeveer 1250; de kasteelruïne en de heuvel zijn nog steeds eigendom van de graven von Spiegel zum Desenberg.

De klim volgt gemarkeerde paden die vanuit verschillende punten in de omgeving beginnen en verschillende moeilijkheidsgraden bieden. Wie de beste uitzichten wil, moet op heldere dagen gaan, want mist en regen beperken de verre zichten over de vlakte sterk.

De heuvel geldt als schoolvoorbeeld van een door erosie blootgelegde vulkanische pijp, een zogeheten Schlotstiel: een basaltgang stolde in de pijp terwijl de zachtere kleisteen van de Keuper eromheen werd afgesleten. Het gesteente, een glasrijk alkalibasalt dat limburgiet heet, bevat xenolieten van mantelperidotiet, zogenoemde olivijnbommen.