Burgruine Hilpoltstein, Middeleeuwse kasteelruïne in Hilpoltstein, Duitsland

Burgruine Hilpoltstein is een kasteelruïne op een zandsteenrots, de Burgberg, in Hilpoltstein. De rechthoekige kern volgt de omtrek van de rots met muren van zandsteenblokken uit het midden van de 13e eeuw. In het westen liggen de fundamenten van de Palas, in het oosten de 22 meter hoge vierkante bergfried met 1,7 meter dikke muren en een spitsboogingang op 10 meter hoogte. Een zuidelijke buitenhof wordt omsloten door een ringmuur met traptoren en renaissanceportaal uit 1606.

De eerste archeologische sporen van een versterking op de Burgberg dateren uit de 10e eeuw; het kasteel werd vermoedelijk rond 1100 gebouwd en in 1109 en 1142 vermeld, in 1154 „castellum dicto Stein” genoemd naar de heren van Stein. Rond 1220-1230 werden de palas en de bergfried aangelegd, en in 1250 breidde Heinrich von Stein, rijksschenker te Neurenberg, het kasteel uit. Na de dood van Hilpolt IV in 1385 kwam het aan de Wittelsbachs, daarna aan Beieren-Landshut en in 1505 aan Pfalz-Neuburg. Hertogin Maria Dorothea, weduwe van Ottheinrich II, woonde er vanaf 1606 en liet het uitbreiden; na haar dood in 1639 bleef het leeg, werd in 1793 aan particulieren verkocht en als steengroeve gebruikt. Het district Roth verwierf het in 1972 en liet het vanaf 1989 beveiligen.

De naam Hilpoltstein komt van Hilpolt I von Stein, die het kasteel van zijn vader Heinrich von Stein kreeg. Vandaag vindt in mei rond het terrein het middeleeuwse feest „Ritter, Barden, Beutelschneider” plaats en in het weekend van de eerste zondag van augustus het Burgfest; in juli en augustus dient de ruïne als openluchttoneel voor het Burgtheater.

De ruine ligt op een heuvel in de buurt van Hilpoltstein en is bereikbaar vanaf het dorp. Het terrein wordt het best te voet verkend, en het is raadzaam stevig schoeisel te dragen omdat het terrein ongelijk is.

De ingang van de burcht was ongebruikelijk uitgehouwen in de zandsteen; daarachter kwam men in een ruimte eerst via een houten ladder en later via een ophaalbare houten trap in de binnenplaats. In de wal aan de oostrand van de Burganger ligt een vlakke kelder met tongewelf, vermoedelijk rond 1170/80 gebouwd als onderverdieping van een meerlaags verdedigingsgebouw en later als bierkelder gebruikt.