Kattenturm Essen, Middeleeuws kasteel in Essen, Duitsland

De Kattenturm, de ruïne van Burg Luttelnau, is een vierkante woontoren van ongepleisterde Ruhrzandsteen, 13 meter hoog op een twee meter hoge heuvel van 25 meter doorsnee, met een grondplan van 7,80 bij 7,80 meter. De noordoostelijke helft is ingestort, maar de drie vroegere verdiepingen, ooit 16 meter hoog, zijn nog herkenbaar. De bewaarde sokkelverdieping heeft muren van 1,70 tot 1,80 meter dik rond een 4,25 meter brede ruimte met tongewelf.

De woontoren werd in de 13e eeuw gebouwd op een langgerekt eiland in de Ruhr en pas later omgracht. Vanaf 1296 hielden de heren van Luttelnau hem als leen van de abdij Werden; na hun uitsterven in 1417 kwam het complex in 1424 aan Heinrich von Oefte. Al in 1454 als „woest” beschreven, diende het eind 16e eeuw de heren van Oefte als gevangenis. De opgraving van 1968 toonde bouwactiviteit in de 14e en 15e eeuw aan.

De naam Lüttelnau, ook wel Luthenau en Luttenau geschreven, komt van het Nederduitse „lütt“ voor klein en betekent „kleine weide“. De benaming Kattenturm ontstond pas in de 19e eeuw; latere sagen brachten haar in verband met katten en de Chatten die er een schat zouden bewaken. De ruïne is nu een beschermd monument dat vrij toegankelijk is.

De ruïne ligt op de noordelijke Ruheroever aan Am Kattenturm 1 in Essen-Kettwig, recht tegenover Slot Oefte op de overkant. Het terrein bekijkt men vanaf de grond; de toren is niet beklimbaar. Van de vroegere gracht rest een drie meter brede laagte aan de noordzijde.

De naam Kattenturm ontstond pas in de 19e eeuw; voordien heette de plek Lüttelnau, Luthenau of Luttenau, wat in het Nederduits "kleine weide" betekent. De legende verbond de naam later met katten en met de Chatten, die er een schat zouden hebben bewaakt.