Burg Schwalenberg, Middeleeuws kasteel in Schieder-Schwalenberg, Duitsland.

Burg Schwalenberg ligt op een heuvel boven de stad Schwalenberg in het district Lippe. De graven van Schwalenberg bouwden de hoogteburcht tussen 1228 en 1231 onder graaf Volkwin III. Van het in 1627/28 opgetrokken slot met elementen van de late renaissance resteert één vleugel, vernieuwd tussen 1911 en 1913; de bergfried werd in 1618 afgebroken. Het gebouw doet nu dienst als hotel met vakantieappartementen.

Graaf Volkwin III van Schwalenberg liet het kasteel tussen 1228 en 1231 bouwen, rond de stichting van de stad. Vanaf 1358 werd het aan verschillende adellijke families verpand. In 1613 erfde Hermann van Lippe het kasteel en liet in 1618 de bergfried afbreken; in 1627/28 kwam er een laat-renaissancistische vleugel voor in de plaats, die in 1911–1913 werd vernieuwd.

Het kasteel gaf zijn naam aan de graven van Schwalenberg, die hun oudere zetel, later Oldenburg genoemd, verlieten en hier tegelijk kasteel en stad stichtten. Een sage verhaalt dat graaf Volkwin twee gevangenen vrijheid en land beloofde als zij bronwater naar Schwalenberg zouden leiden; de Volkwinbrunnen, in de jaren 1950 gemaakt door Friedrich Eicke, herinnert eraan, en dankzij dit verhaal kwam Schwalenberg op de Duitse Sprookjesroute.

Burg Schwalenberg ligt op een heuvel boven de stad en is vanuit Schwalenberg te voet of met de auto bereikbaar. Een multimediale wandelroute langs de Burgberg en het stadswater heeft zuilen waarop video's kunnen worden opgeroepen. In het kasteel worden vakantieappartementen gemaakt en het kasteelcafé is medio januari 2019 weer geopend.

Het waterverhaal hoort niet bij het kasteel maar bij het stadje eronder: een bron bij Schwalenberg lag er slechts enkele meters boven, en vanaf de Magdalenenquelle werd een ongeveer 2.200 meter lange gracht rond de kasteelheuvel naar de stad gegraven. Aan het verhaal dat graaf Volkwin gevangenen vrijliet om die te graven, herinnert de Volkwinbrunnen, in de jaren 1950 door Friedrich Eicke opgericht.