Mauritianum, Natuurhistorisch museum in Altenburg, Duitsland

Het Mauritianum is een natuurhistorisch museum in Altenburg, gebouwd in 1907/08 naar plannen van staatsbouwdirecteur Alfred Wanckel op een terrein aan de rand van de slotstuin dat de hertogelijke familie beschikbaar stelde. Het bewaart ongeveer 40.000 objecten en huisvest ook de vergaderruimten van de Naturforschende Gesellschaft des Osterlandes, opgericht in 1817.

De in 1817 opgerichte Naturforschende Gesellschaft des Osterlandes bewaarde haar natuurhistorische collectie en bibliotheek jarenlang in ongeschikte onderkomens. Op haar verzoek financierde de Landdag van Saksen-Altenburg een nieuw gebouw op een door de hertogelijke familie beschikbaar gesteld terrein aan de rand van de Schlossgarten. Het werd in 1907/08 gebouwd naar plannen van staatsbouwdirecteur Alfred Wanckel, in 1908 geopend en vernoemd naar prins Moritz van Saksen-Altenburg, de in 1907 overleden voorzitter van het genootschap en broer van hertog Ernst I.

Het museum is vernoemd naar prins Moritz van Saksen-Altenburg, president van de Naturforschende Gesellschaft des Osterlandes, die in 1907 overleed en een broer was van de regerende hertog Ernst I. De in 1817 opgerichte vereniging vergadert nog altijd in het gebouw, en het tijdschrift „Mauritiana“ zet de sinds 1837 verschenen „Mittheilungen aus dem Osterlande“ voort.

Het museum ligt aan de rand van de Altenburger Schlossgarten en het gebouw is in 2004 en 2005 grondig gerenoveerd, zodat de tentoonstellingsruimten en de vergaderruimten van de Naturforschende Gesellschaft des Osterlandes onder één dak zitten. De ongeveer 40.000 objecten worden in thematische afdelingen getoond, en de in 2011 uit Wittenberg teruggekeerde etnologische stukken vormen een aparte groep.

Het bekendste object van het museum is de grootste bekende rattenkoning ter wereld: een gemummificeerde groep ratten met aan elkaar geknoopte staarten. Het staat in een collectie van ongeveer 40.000 objecten, waaronder zo'n 1.500 etnologische stukken die in 2011 terugkwamen na decennia in bruikleen te zijn geweest bij het Julius-Riemer-Museum in Wittenberg.