Grensovergang Helmstedt-Marienborn, Grensmuseum in Marienborn, Saksen-Anhalt, Duitsland

De grensovergang Helmstedt–Marienborn ligt bij Marienborn aan de rand van het Lappwald, niet in Sommersdorf. Het 35 hectare grote Oost-Duitse controleterrein, tussen 1972 en 1974 ongeveer 1,5 km oostelijk van de grens gebouwd, omvat gebouwen voor paspoortcontrole, douane en grenstroepen, verbonden door een ondergronds tunnelsysteem. Langs de rijbaan staat een gestreepte slagboom met een sterembleem.

Op 1 juli 1945 werd op de demarcatielijn tussen de Britse en Sovjetzone een controlepost ingericht voor weg- en spoorverkeer. Tussen 1972 en 1974 bouwde de DDR ongeveer 1,5 km oostelijk van de grens op een heuveltop een nieuwe grensovergang van 35 hectare, met tot 1000 medewerkers bij paspoortcontrole, douane en grenstroepen. De overgang was gesloten tijdens de Berlijnse blokkade van 1948-1949 en werd op 30 juni 1990 om middernacht afgebroken, precies 45 jaar na de opening.

De plek is de op 13 augustus 1996 geopende Gedenkstätte Deutsche Teilung Marienborn, beheerd door Saksen-Anhalt. Tentoonstellingen en rondleidingen in de voormalige Oost-Duitse controleposten gaan over paspoortcontrole, douane en de rol van de Stasi; de EuroVelo 13 fietsroute loopt langs het terrein.

Het herdenkingscomplex is bereikbaar via de afrit van de nabije rustplaats en alleen te voet te verkennen. Het wordt doorsneden door de EuroVelo-route EV13, de IJzeren Gordijnroute, sinds 2019 een culturele route van de Raad van Europa. Het voormalige Oost-Duitse uitreisgebied werd gesloopt bij de verbreding van de A 2 naar zes rijstroken.

De gebouwen van de grensovergang Marienborn waren verbonden door een ondergronds tunnelsysteem dat alleen een kleine kring medewerkers kende. Het stelde militaire en politie-eenheden in staat snel en ongemerkt bij de controlepost te komen. De DDR observeerde het verkeer bovendien vanuit een verhoogde leidpost en kon opvouwbare voertuigversperringen op de autobahn omhoog brengen.