Gedächtniskirche, Protestantse herdenkingskerk in Speyer, Duitsland

De Gedächtniskirche is een verenigde protestantse kerk in Speyer, gebouwd van witgrijze Vogezenzandsteen in de doctrinaire neogotische stijl. De 100 meter hoge klokkentoren, de hoogste van de Palts, heeft een open klokkenkamer, wijzerplaten en pinakels. Schip en zijbeuken hebben spitsboogvensters met tracering, en het steile dak is bedekt met geglazuurde pannen in ruitpatronen.

De Gedächtniskirche werd gebouwd van 1893 tot 1904 ter herinnering aan de Protestatie van 1529 op de Rijksdag van Speyer, waarbij protestantse vorsten hun geloof verdedigden. De eerste steen werd gelegd op 24 augustus 1893 en de kerk werd ingewijd op 31 augustus 1904. Keizer Wilhelm II beloofde de voltooiing te verzekeren nadat in 1890 geld ontbrak.

De naam verwijst naar de Protestatie van 1529 op de Rijksdag van Speyer, waarbij lutherse vorsten een stemming over de geloofsbelijdenis weigerden; daarvan komt het woord ‘protestant’. Het roosvenster verbindt de gebeurtenis met taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament. De kerk is verenigd en dient zowel de lutherse als de gereformeerde confessie.

De kerk staat ten zuidwesten van de oude stad, voor de voormalige Landauer Tor, in de wilhelminische wijk; ze staat vrij zoals de dom. De toren van 100 meter, met de gedenkhal op de begane grond, markeert de ingangszijde. Het schip is 24 meter breed en het middenschipgewelf 22 meter hoog; neem de tijd om de 51 meter lange binnenruimte te doorlopen.

Het gebouw was bewust ontworpen als gedenkteken in plaats van als gewoon kerkgebouw, wat zijn vorm en interieur bepaalt. Deze dubbele functie als gebedsplek en monument onderscheidt het van andere kerken in de omgeving.