Gipsmuseum Schleitheim, Mijnbouwmuseum in Schleitheim, Zwitserland

Het Gipsmuseum Schleitheim bevindt zich in een historische mijngang waar bezoekers geologische lagen en de hulpmiddelen van voormalige arbeiders kunnen zien. De tentoonstelling toont hoe het gips werd gewonnen en verwerkt, van de ondergrondse rotsmassa tot de uiteindelijke toepassingen.

Eerst werd gips in dagbouw gewonnen, in 1790 werd de eerste mijngang aangelegd; de oudste schriftelijke vermelding van Schleitheimer gips dateert van 1709, voor het interieur van de abdijkerk van Rheinau. De Schweizer Gipsunion kocht het bedrijf in 1903 en sloot het. In 1927 werd de winning hervat, in 1936 een nieuwe mijngang geopend en in 1944 definitief beëindigd. De familie Stamm, drukkers en laatste uitbaters van de mijn, richtte in 1938 het museum in.

Gips uit Schleitheim werd ver buiten het kanton verkocht: ongeveer 70 procent ging als Ackergips naar de landbouw, bond ammoniak en verhoogde de bodemvruchtbaarheid, vooral voor klaver. De rest werd gebrand voor de bouw, waaronder barokke en rococo stucplafonds. In 1860 werd 180.000 centenaar gipssteen gebroken.

De toegang is via de historische mijngang, die begaanbaar is maar koel en vochtig onder de grond. Zet stevige schoenen aan en neem een jas mee, want het blijft het jaar door koud in het ruwwerk.

De familie van de laatste gipsmijnexploitant, de drukkerfamilie Stamm, richtte in 1938 het museum in en leidde bezoekers de mijn in. In 1992 werd de deels ingestorte toegangsgang weer begaanbaar gemaakt, beveiligd en elektrisch verlicht. De vernieuwing van 1996 voegde presentaties toe over het ontstaan van gips, het gereedschap en de verwerking in een stampmolen en een maalmolen.