Schauenberg, Kasteelruïne op de Schauenberg bij Turbenthal, Zwitserland

Schauenberg is een kasteelruïne dicht bij Elgg gelegen op verhoogd terrein dat uitzicht biedt op de omliggende regio. De stenen resten tonen de basiselementen van een middeleeuwse vestingwerk met verschillende delen die nog steeds zichtbaar zijn.

Rond 1200 stond aan de westzijde een houten adellijke woonst boven een in de rots uitgehouwen kelder; rond 1250 werd die verbouwd tot een zware stenen woontoren, met een halsgracht dwars door de heuveltop. De burcht wordt in 1260 voor het eerst vermeld als castro Schowenberc. In 1344 verwoestten Oostenrijkse ambtenaren samen met burgers van Winterthur en Zürich de burcht, nadat Beringer von Hohenlandenberg de landvrede had geschonden; de weinige vondsten wijzen erop dat ze al verlaten was.

De naam Schauenberg staat in 1260 in een oorkonde als castro Schowenberc, terwijl Rudolf von Schauenberg al in 1242 wordt vermeld. Vanaf 1622 hield Zürich hier een seinpostenketen vanwege de Dertigjarige Oorlog; de signalen van de heuvel waren tot aan de Uetliberg, de Lägern en Hohenklingen te zien. De plek blijft een wandeldoel boven Winterthur.

De ruïne ligt op de 892 m hoge Schauenberg boven Elgg en Turbenthal; het kanton Zürich bezit het bovenste deel en verpacht de alp. Twee gemarkeerde routes lopen eroverheen: nr. 69 Züri Oberland-Höhenweg (etappe 1, Winterthur–Girenbad) en nr. 872 Tüfelschilen–Schauenberg. Vanaf de top reikt het uitzicht tot de Alpstein, de Vooralpen, de Alpen en het Zwarte Woud.

Het bovenste deel van de heuvel, met de ruïne en een triangulatiepunt op 894 m, is eigendom van het kanton Zürich, dat de hele alp verpacht. De ruïne is een Zwitsers cultuurgoed van regionaal belang, klasse B. De opgravingen van de kantonsarcheologie in 1976–1979 legden ook de resten van de vroegmoderne uitkijkpost bloot.