Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk, Gotische parochiekerk in Damme, België

Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk is een gedeeltelijk gesloopte gotische bakstenen kerk in Damme. De hoge vierkante toren rijst op in geledingen met gepaarde spitsboogopeningen, terwijl de schipmuur doorloopt in een dakloze ruïne met spitsbogen. Het bewaarde koor, in de tweede helft van de 13e eeuw omgevormd tot een hallenkoor, is een van de oudste voorbeelden daarvan in Vlaanderen.

Rond 1180 stond ten zuiden van Damme een aan Onze-Lieve-Vrouw gewijd gebedshuis, vermoedelijk afhankelijk van de parochie Oostkerke. Rond 1210-1225 werd het een vroeggotische driebeukige basiliek met westtoren; de bevolkingsgroei van de 13e-14e eeuw bracht zijkoren en een hallenkoor. In 1725-1727 werden schip, transept en torenspits gesloopt; het koor en twee middenbeukmuren bleven behouden.

De kerk is toegewijd aan de tenhemelopneming van Maria, en haar 14e-eeuwse apostelbeelden bleven gespaard bij de plundering door de geuzen in 1578. Ook het laatgotische doksaal, in 1555-1558 gemaakt door de Brugse steenhouwers Joos Aerts en Jan de Smet, bleef bewaard. Anno 2018 worden hier geen erediensten meer gehouden.

De kerk staat op een ommuurd terrein ten zuidwesten van het centrum van Damme, met de begraafplaats in het zuiden en het kerkhof in het noorden. Het schip en het transept werden in 1725 gesloopt, de torenspits in 1727, dus er is geen torenbeklimming; het koor en de zijkoren bekijkt men vanop de grond. In 2018 werden er geen erediensten meer gehouden.

De kerk bewaart een laatgotisch doksaal dat de Brugse steenhouwers Joos Aerts en Jan de Smet in 1555-1558 maakten en dat de plundering van 1578 doorstond. Het onderste deel ervan werd ingebouwd in het grote voorportaal voor het middenkoor, opgetrokken na de sloop van 1725-1727.