Zuid-Willemsvaart, Kanaalsysteem tussen Den Bosch en Maastricht, Nederland en België

De Zuid-Willemsvaart is een kanaal van bijna 122 km door Nederlands-Limburg, Belgisch-Limburg en Noord-Brabant, dat Maastricht met 's-Hertogenbosch verbindt. Het werd gegraven met een breedte van 10 m aan het wateroppervlak en een diepte van 2,1 m, met 19 sluizen van 7 m doorvaartbreedte en minstens 50 m lengte. Het totale hoogteverschil bedraagt 39,25 m; de drie oude sluizen 7, 8 en 9 in Helmond zijn sinds 1993 vervangen door één sluis, Sluis Helmond.

Plannen voor een kanaal van 's-Hertogenbosch naar de Belgische grens bestonden al vóór 1818, toen hoofdingenieur A.F. Goudriaan het tracé ontwierp. De eerste steen werd op 11 november 1822 gelegd bij Sluis 1 in 's-Hertogenbosch, dezelfde dag waarop het kanaal naar koning Willem I werd vernoemd. Het laagste gedeelte werd geopend op 31 mei 1825, de hogere gedeeltes op 24 augustus 1826.

Het kanaal is vernoemd naar koning Willem I; "Zuid" onderscheidt het van het Willemskanaal bij Zwolle en het Noord-Willemskanaal in Groningen. De naam werd gegeven op 11 november 1822, toen de gouverneur van Limburg in 's-Hertogenbosch bij Sluis 1 de eerste steen van de sluizen en bruggen legde.

Het kanaal is het hele jaar toegankelijk met talrijke uitzichtpunten en parkeerplaatsen langs de oevers die vanaf nabijgelegen wegen bereikbaar zijn. Wandel- en fietspaden lopen ononderbroken langs het water, wat verkenningstochten te voet of per fiets makkelijk maakt.

Het kanaal werd met de hand gegraven door enkele honderden arbeiders, vaak van buiten de streek, en kostte 4,45 miljoen gulden, nu ongeveer 45 miljoen euro. Oorspronkelijk was het aan het wateroppervlak maar 10 meter breed; het Belgische deel werd in de jaren 1840 verbreed tot circa 25 meter, en een groot deel van het kanaal meet nu 30 tot 40 meter.