Schwammerlturm, Leoben, Middeleeuwse poorttoren in Leoben, Oostenrijk

De Schwammerlturm is een ongeveer 30 meter hoge middeleeuwse poorttoren in Leoben, de enige bewaarde stadspoort en het symbool van de stad. Het achthoekige koepeldak, aan de onderrand halfrond uitgesneden voor vier klokken, steekt over de smalle bovenverdieping uit als een paddenstoelenhoed. Een smalle eenrichtingsweg loopt door de toren, met voetgangersdoorgangen ernaast.

Een versterking die de westelijke toegang van Leoben bewaakte, werd gebouwd bij de verplaatsing van de nederzetting in de 13e eeuw, mogelijk na een brand in Alt-Leoben in 1268. Het middeleeuwse bouwwerk werd in 1512 vernieuwd en in 1615 door Peter Carlone van de grond af opnieuw opgetrokken. Na de aardbeving van 1794, waarbij vier erkers uit het metselwerk losraakten, kreeg de toren zijn koepeldak.

De volksnaam komt van de koepel, die als een paddenstoelenhoed over de smalle bovenverdieping uitsteekt. Aan de buitenzijde vertelt een inscriptie op rijm de geschiedenis van de toren, waarvan Josef Freudenthaler in 1954 de laatste twee regels toevoegde; aan de stadszijde hangen het wapen van Leoben en het Oostenrijkse bondsembleem. Sinds 2016 toont de trap 28 reproducties van schilderijen van de toren uit 1890 tot 1985, en in de advent klinkt er het Turmblasen met koperblazers.

Het café en het terras liggen op de bovenste verdieping, bereikbaar vanaf de begane grond via 119 treden; een lift vervangt ongeveer twee derde van de klim en begint na 15 glazen treden en 25 treden in het buurpand. Voetgangers passeren de poorttoren aan weerszijden door de aangebouwde gebouwen, de rijbaan onder de boog is eenrichtingsverkeer naar het oosten.

De bijnaam ontstond na de aardbeving van 1794: vier erkers hadden zich boven de kapconstructie uit het metselwerk losgemaakt en het puntdak werd vervangen door een koepel, waardoor de toren zijn paddenstoelvorm kreeg. De eigenlijke naam Mautturm (toltoren) wordt nauwelijks nog gebruikt.