Basilika Maria Loretto, Barokke parochiekerk in Loretto, Oostenrijk.

De Basilika Maria Loretto is een barokke parochie- en bedevaartskerk uit de 17e en 18e eeuw, gelegen tussen het voormalige servietenklooster en een kruisgang waarvan de binnenplaats de Lorettokapelle bevat. De brede tweelaagse dubbeltorengevel heeft pilasters, een centraal hoofdportaal met ijzerbeslag uit Wenen van 1691 en nissen met de heilige Barbara, de heilige koningen Stefanus en Ladislaus en twee kerkvaders. Binnen openen vier schipjukken onder een tongewelf met steekkappen zich via korfboogarcaden naar zijkapellen.

Een in 1431 gebouwde kapel werd vermoedelijk in 1529 door de Turken verwoest. Rond 1644 liet Rudolf von Stotzingen een kapel bouwen naar het voorbeeld van de Lorettokapelle in de Weense Augustinerkirche en schonk een kopie van de Zwarte Madonna van Loreto. Franz Nádasdy legde in 1651 de eerste steen van klooster en kerk volgens plannen van Anton Riebler; de kerk werd in 1659 gewijd, in 1683 door de Turken verwoest, onder vorst Paul Esterházy herbouwd en in 1707 opnieuw ingewijd. In 1787 werd het klooster opgeheven en de bedevaart verboden; sinds 1964 zorgen de Oblaten van de Maagd Maria voor de plek.

De bedevaart begon met een rond 1644 door Rudolf von Stotzingen geschonken kopie van de Zwarte Madonna van Loreto. In 1787 werd ze bij de opheffing van het klooster verboden en in de 19e eeuw herleefde ze. Sinds 1964 zorgen de Oblaten van de Maagd Maria (OMV) voor de plek.

De kerk staat tussen het voormalige servietenklooster en de kruisgang, in de binnenhof waarvan de Lorettokapelle ligt; de kruisgang ligt aan de westzijde van de kerk. Het schip telt vier traveeën onder een tongewelf, met zijkapellen achter korbbogige arcaden. De tweekoppige gevel ligt aan het plein, de sacristie achter het hoogaltaar.

Bij een renovatie in oktober 2016 werd onder de stenen altaarplaat van de Lorettokapelle een 300 jaar oud Mariabeeld gevonden, op zand gelegd. Het hoofd en het Christuskind waren tijdens de Turkse oorlogen van 1683 afgeslagen; het zand bewaarde de oorspronkelijke kleur, wat beeld en hoofd waardevol maakt voor kunsthistorici. Na restauratie door de federale monumentendienst zal het naar Loretto terugkeren.