Ambohimanga, Koninklijke archeologische vindplaats in Antananarivo Provincie, Madagascar

Ambohimanga is een versterkte koninklijke heuvelnederzetting (rova) ongeveer 24 km ten noordoosten van Antananarivo. Het complex op de top wordt omringd door verdedigingsgrachten en stenen muren en is toegankelijk via 14 poorten, waarvan verschillende met stenen schijven waren afgesloten. Binnen bevat het tussen 1710 en 1730 door koning Andriambelomasina gestichte Mahandrihono-complex de koninklijke graven, het huis van koning Andrianampoinimerina en het zomerpaleis van koningin Ranavalona II. De foto toont een okerbruine muur met houten palissadepalen, een stenen boog met houten balkon onder een rieten dak en stenen treden ertussen.

De Merina bezetten de heuvel in de 15e eeuw, en rond 1700 vestigde de afgezette prins Andriamborona zich als eerste met zijn familie op de top. Begin 18e eeuw maakte koning Andriamasinavalona Ambohimanga tot hoofdstad van het kwartier Avaradrano, waarna 77 jaar burgeroorlog volgde. Koning Andrianampoinimerina beëindigde de oorlog van hieruit en herenigde Imerina in 1793, en maakte de heuvel daarna de spirituele hoofdstad van het koninkrijk. Koninklijke rituelen gingen door tot de koninklijke familie in 1897 werd verbannen.

De naam verbindt het Malagassische ambohi („heuvel") met manga („heilig", „blauw" of „mooi"); de heuvel heette eerst Tsimadilo, dan rond 1700 Ambohitrakanga („heuvel van de parelhoenders"), voordat koning Andriamasinavalona hem zijn huidige naam gaf. Pelgrims komen nog steeds uit Madagaskar en elders, en op of rond de heuvel worden de graven van minstens vier Vazimba bezocht: Ingorikelisahiloza, Andriantsidonina, Ramomba en Kotosarotra.

De heuvel ligt ongeveer 24 km ten noordoosten van Antananarivo aan de RN3, in de gemeente Ambohimanga Rova. Het koninklijke complex bereikt men te voet via stenen treden die tussen de okerbruine muur en de boogpoort naar het bovenste niveau klimmen. De plek is nog steeds een bedevaarts- en cultusoord; in de heilige zones past men kleding en gedrag daaraan aan.

De koninklijke enclave is bereikbaar via 14 poorten, waarvan verschillende waren afgesloten met schijfvormige stenen barrières in plaats van deuren. De aanleg volgt twee overlappende kosmologische systemen die het noordoosten heilig achten, zodat poorten en gebouwen rond een verenigend centrum zijn geschikt.