Staatsmodelschool, Onderwijsgebouw in Pretoria, Zuid-Afrika

De Staatsmodelschool is een twee verdiepingen tellend schoolgebouw op de hoek van de Lilian Ngoyi- (voorheen Van der Walt-) en Nana Sita- (voorheen Skinner-)straat in Pretoria. Ontworpen door Sytze Wierda in 1895 en voltooid door Te Groen in 1896, is het gebouwd van baksteen en Stinkwater-zandsteen in de neo-renaissancestijl.

De school opende in 1893 om leraren op te leiden voor de Zuid Afrikaansche Republiek. Sytze Wierda ontwierp het gebouw in 1895 en Te Groen voltooide het in 1896. Bij het uitbreken van de Tweede Boerenoorlog sloot zij op 11 oktober 1899 en deed dienst als hospitaal voor Boeren-soldaten en als gevangenis voor Britse officieren; Winston Churchill, toen oorlogscorrespondent, ontsnapte eruit. Van 1902 tot 1909 huisvestte zij het Pretoria College for Boys, en in 1951 verhuisden de bibliotheekdiensten van de Transvaal Education Department erheen. Op 8 april 1960 werd zij tot nationaal monument verklaard.

De naam van de school, Staats Model School, verwijst naar haar rol als modelinstelling voor lerarenopleiding voor de Zuid Afrikaansche Republiek. Haar leraar Engels, Alfred Fernandez Harington, werd op 1 oktober 1895 benoemd. Het gebouw huisvestte later in 1946 de Hamilton Primary School, vernoemd naar weldoener Robert Hamilton.

Het gebouw staat op de hoek van de Lilian Ngoyi-straat (voorheen Van der Walt) en de Nana Sita-straat (voorheen Skinner) in het centrum van Pretoria. Sinds 1951 huisvest het de bibliotheekdiensten van het Transvaal Education Department en is het dus een in gebruik zijnd administratief gebouw, geen museum; bezoekers bekijken de neorenaissancistische gevel vanaf de straat.

Tijdens de Tweede Boerenoorlog diende het gebouw als detentiecentrum voor Britse officieren voordat het naar zijn onderwijsdoelstelling terugkeerde. Dit militaire gebruik liet een belangrijke indruk achter in de lokale geschiedenis van Pretoria.