Forte de São Filipe da Bertioga, Portugees koloniaal fort in Guarujá, Brazilië

Forte de São Filipe da Bertioga lag op Baleia-punt aan de voet van de Armação-heuvel, aan de noordoostkant van het eiland Santo Amaro, in het huidige Guarujá. Twee bouwwerken volgden elkaar op: een bewapend versterkt huis vanaf 1552 en vanaf 1553 een stenen fort met kanonnen. Vanaf 1765 werd het op dezelfde plek vervangen door het Forte de São Luís da Armação.

Het fort werd gebouwd vanaf 1552 na aanvallen op een eerder etablissement, met voltooiing en kanoninstallatie in 1553 onder Gouverneur Tomé de Sousa. Deze bouw markeerde een belangrijke stap in het beveiligen van de Portugese controle.

De site is verbonden met Hans Staden, de Duitse kanonnier die vanaf 1552 in het eerste versterkte huis diende en later een tweejarig contract voor het stenen fort ondertekende. Vanaf 1765 werd het fort op dezelfde plek vervangen door het Forte de São Luís da Armação.

Het terrein is bereikbaar vanaf het land en biedt informatieve borden met optionele rondleidingen om meer te weten te komen over de verdedigingssystemen. Het is raadzaam comfortabele schoenen te dragen omdat de grond onegaal is en het verkennen van de structuren loopwerk vereist.

De Duitse reiziger Hans Staden was getuige van de vroege bouw van het fort en liet schriftelijke verslagen na van de conflicten tussen Europese kolonisten en inheemse volkeren. Zijn waarnemingen geven een zeldzaam eerste-handszicht op het dagelijks leven tijdens deze turbulente stichtingsperiode.