Ruedas de Larmahue, Agrarische waterraderen in Larmahue, Chili.

De Ruedas de Larmahue bestaan uit ongeveer veertig houten wielen van verschillende afmetingen die langs het Almahue-kanaal in centraal Chili zijn gerangschikt. Elk wiel heeft een diameter tussen 5 en 8 meter en is voorzien van bevestigde emmers die water uit het kanaal naar de omliggende landbouwvelden tillen.

De azudas van Larmahue werden aan het begin van de 20e eeuw in gebruik genomen om land te irrigeren dat door zijn hoogteligging gebrek aan water had. Bij decreet nr. 830 van 10 augustus 1998 werden 17 van de toen 40 bestaande wielen tot Nationaal Monument van Chili verklaard. In 2002 plaatste World Monuments Watch ze op de lijst van bedreigd erfgoed; enkele raakten beschadigd bij de aardbeving van 2010.

Ter plaatse heten de wielen „azudas”, een woord verwant aan de Arabische term voor een scheprad. Van september tot halfweg de herfst draaien ze mee met de stroming van het kanaal, tillen water op in bakken langs de velg en storten het op de akkers. Twee van de ambachtslieden die ze bouwen en herstellen, Arturo de Jesús Lucero Zamorano en José Eduardo Huerta Serrano, werden door de Chileense staat erkend als levende menselijke schatten.

De wielen werken van september tot halverwege het herfstseizoen, wanneer de waterstroom in het kanaal het hoogst is en de irrigatievraag het grootst. Bezoekers moeten ervan uitgaan dat de constructies buiten dit seizoen stilstaan en kunnen problemen ondervinden met bereikbaarheid na zware regenval of in vochtige omstandigheden.

Twee lokale ambachtslieden ontvingen erkenning als levende menselijke schatten voor hun kennis over het bouwen en onderhouden van deze traditionele irrigatiesystemen. Hun expertise zorgt ervoor dat deze oude technologie vandaag nog werkt en dat de kennis van generatie op generatie wordt doorgegeven.