Astvatsynkal Monastery, Middeleeuws klooster in Hartavan, Armenië

Het Astvatsynkal-klooster staat op een driehoekige heuvel boven de rechteroever van de Kasagh-kloof, tussen Yernjatap en Hartavan in de provincie Aragatsotn. Het oudste gebouw is de eenbeukige overwelfde basiliek van Sint-Astvatsatsin, gebouwd rond de 4e-5e eeuw; de Katoghike-kerk van Sint-Nshan werd in 1244 aan de noordzijde toegevoegd, en een gavit met vier zuilen volgde in het begin van de jaren 1250. De centrale plafondopening van de gavit heeft een muqarnas-achtig stenen ontwerp, en de kapitelen en basementen zijn elk anders gebeeldhouwd.

Het oudste gebouw, de eenbeukige overwelfde basiliek van Sint-Astvatsatsin, werd rond de overgang van de 4e naar de 5e eeuw opgetrokken door de Gntuni-heersers van Nig. In 1207 liet de familie Vachutyan haar herstellen en vestigde er een grote kloostergemeenschap. Prins Kurd I Vachutyan en zijn vrouw Khorishah bekostigden daarna de bouw: de koepelzaalkerk van Sint-Nshan kwam gereed in 1244, de gavit met vier zuilen begin jaren 1250.

De naam van het klooster komt van het Heilige Kruis van Astvatsynkal dat er werd bewaard. Op de oostelijke zuilen van de gavit bevestigt een tweeregelige inscriptie, „Astuats oghormi paron Krdin” (heer Kurd), dat vorst Kurd I Vachutyan de gavit liet bouwen; hoger op de boog van dezelfde zuil vragen monumentale letters Yohannes te gedenken, vermoedelijk de architect.

Het terrein vereist vastigheid op bergachtig terrein met rotsachtig, oneffen grondoppervlak dat op enkele plaatsen glad kan zijn. Bezoekers moeten stevig schoeisel dragen en tijd inruimen om de helling te navigeren en tussen de verschillende gebouwen van het complex te lopen.

Het dak van de gavit is door bogen vanaf vier centrale zuilen — twee ronde, twee zeshoekige — in negen delen verdeeld; kapitelen en basementen zijn alle verschillend gebeeldhouwd. In het midden komen de gewelven samen in paddestoelvormige sluitstenen, een klein trucje dat nergens anders terugkeert. Op één zijde van een zuil in de oostelijke rij noemt een tweeregelige inscriptie ‘paron Kurd’, wat bevestigt dat Kurd I Vachutyan ook de gavit liet bouwen.