Gndevank, Middeleeuws klooster in Vajots Dzor, Armenië

Gndevank is een 10e-eeuws klooster op de westoever van de Arpa in Vayots Dzor. De Sint-Stefanuskerk is een kruiskoepelgebouw met vier apsissen in glad behakt basalt, met een ronde tamboer. Ten westen staat een in 999 toegevoegde overwelfde gavit, en een verdedigingsmuur omsluit monnikenverblijven en een refectorium met kelder en haard.

Prinses Sophia van Syunik stichtte het klooster tussen 931 en 938, benoemde priester Sargis tot eerste abt en vertrouwde de bouw toe aan priester Yeghishe. In 999 voegde abt Christopher de gavit toe, de vroegst gedateerde structuur van dit type. Abt Sargis leidde in 1008 een kanaal van de Vararakn-rivier af, dat nog steeds in gebruik is. De Perzische sjah Abbas verwoestte het klooster in 1604; abt Petros restaureerde kerk en gavit in 1691.

De naam van het klooster komt uit een legende: prinses Sophia verkocht haar oorbellen, in het Armeens gind, om de koepel te voltooien, en het klooster heette voortaan Gndevank, het klooster van de oorbellen. Een andere overlevering verbindt de naam met de kluizenaar Sufan Gnduni, de eerste abt. Op de binnenplaats staan chatsjkars en grafstenen uit de 10e tot 16e eeuw, en aan de zuidkant ligt een refectorium met kelder en haard.

Om het klooster te bereiken, neemt u de snelweg naar Jermuk en slaat u af bij het dorp Gndevaz, waar een wandelpad van ongeveer 45 minuten naar beneden in de kloof leidt. Het pad is vrij gemakkelijk te lopen maar vereist stevige schoenen en matig fysieke inspanning.

In 1875 vond de enige overgebleven bewoner van het klooster, de monnik Hovhannes Ter-Harutyunyants, tijdens tuinwerk een verborgen bergplaats met religieuze voorwerpen in een geheime kamer. De vondst kwam uit een voorraadkuil en omvatte stukken uit 1691.