Kobayr monastery, Middeleeuwse kloosterruïnes in Tumanyan, Armenië.

Het klooster Kobayr is een vervallen middeleeuws Armeens klooster op een hoog terras boven de Debed-rivierkloof bij Tumanyan. De hoofdkerk, twee kapellen verbonden door een doorgang, een klokkentoren-graf, een refter en vestingmuren zijn in halfvervallen staat bewaard. Het complex is bekend om zijn fresco's in Armeense, Byzantijnse en Georgische traditie en om inscripties in het Armeens en Georgisch.

Het klooster werd in 1171 gesticht door prinses Mariam uit de Kyurikidische tak van het Bagratidische huis en kwam halverwege de 13e eeuw in handen van de familie Zakarian. Onder Shahnshah en zijn zoon Zakaria werd het chalcedonisch (Georgisch-orthodox) en Shahnshah werd er na 1261 begraven. Tussen 1276 en 1282 liet de monnik Grigor bijgebouwen optrekken en het altaar met fresco's versieren; in 1279 werd een klokkentoren toegevoegd.

De naam komt van het Georgische woord kob, „grot”, verwijzend naar de rotsachtige kloof. Nadat het klooster aan de chalcedonische Zakarianen kwam, verschijnen Georgische inscripties en ornamenten op delen van het complex, terwijl oudere Armeense inscripties bewaard bleven. De refter en kapellen staan nu zonder dak.

De site is bereikbaar via een wandelpad dat door het gebied slingert en aansluit op andere middeleeuwse structuren in de buurt. Bezoekers moeten rekenen op ongelijk terrein en steile secties, vooral langs de klif die uitkijkt op de rivier.

De klokkentoren gebouwd in 1279 fungeert zowel als structureel element als begraafplaats met de graven van Prins Zakarian en zijn vrouw Vaneni. Deze combinatie van praktisch gebruik en herdenkingsdoel toont het belang van de familie voor het complex.