Velemlokárium, amfibieënobservatiefaciliteit in Dierentuin Praag, Troja, Tsjechië

Het Reuzensalamanderhuis (Velemlokárium) is een energiezuinige paviljoen van 186 m² in het lagere deel van Dierentuin Praag, geopend in mei 2014 en met aarde bedekt zodat het op een grasheuvel lijkt. De bassins bootsen een Chinese bergrivier na: twee bekijk je van boven, een van onderen en twee van opzij, met kunstrotsen, overhangen en verlichte vegetatie. Het grootste bassin met zijaanzicht huisvest de Chinese reuzensalamanders.

Het idee voor een apart paviljoen voor Chinese reuzen salamanders ontstond in 2009-2010, de bouw duurde van 2012 tot 2014; in 2013 trof een overstroming het bijna voltooide gebouw. Het opende in mei 2014 als 's werelds eerste zelfstandige gebouw voor deze amfibieën. Het mannetje Karlo, in bruikleen van het natuurhistorisch museum van Karlsruhe, bleef permanent en stierf in december 2024 op ongeveer 47-jarige leeftijd met 161 cm.

Het paviljoen verbindt de salamanders met Karel Čapeks roman Oorlog met de salamanders (1936), waarvan de salamanders op deze soort zijn geïnspireerd. In een audi hoek spelen twee stoelen met koptelefoons fragmenten voor, ingesproken door acteur Jiří Lábus, ook in buitenlandse versies. Achterin staat een salamandermodel op ware grootte; de grootste jongen kregen de namen Andy en Boleslav Jablonský, ontleend aan Čapeks personages.

De faciliteit bevindt zich op het terrein van de dierentuin en is bereikbaar met buslijne 112 vanaf het metrostation. Het is handig om extra tijd in te plannen voor observatie door de glaspanelen, aangezien de dieren niet altijd actief zijn.

Het mannetje Karlo, in 2014 uitgeleend door het Staatliches Museum für Naturkunde in Karlsruhe, bleef definitief en mat bij zijn dood in december 2024 161 cm bij 38,8 kg, op ongeveer 47-jarige leeftijd. Het mannetje Šmíca, tot dan voor een vrouwtje aangezien, nam het hoofdverblijf over.