Urzelina, vulkaan in Urzelina, São Jorge, Azoren, Portugal

Urzelina is een vulkaan op het eiland São Jorge op de Azoren, staande op ongeveer 767 meter met een prominente basaltformatie. De geologische structuur strekt zich uit van de hellingen naar Ponta da Urzelina en toont duidelijk de vulkanische oorsprong van het terrein.

In mei 1808 barstte de vulkaan uit met as en lava die de parochie van Urzelina verwoestten en ongeveer 30 doden veroorzaakten over ongeveer 40 dagen. Dit gebeurde liet permanente sporen in het landschap na en blijft een bepalend moment in de geschiedenis van het eiland.

De bewoners noemen de vulkaan Bocas de Fogo da Urzelina, een naam die alleen in de parochie wordt gebruikt en niet op wetenschappelijke of bestuurlijke kaarten staat. De uitbarsting van 1808 werd opgetekend door pastoor João Ignácio da Silveira van Santo Amaro; zijn verslag van vuur, as en processies geldt als het belangrijkste geschreven getuigenis.

Het basaltveld van de uitbarsting van 1808 loopt van de hellingen boven Urzelina tot aan de Ponta da Urzelina, aan de zuidkust van São Jorge. De parochie ligt aan de weg langs de zuidzijde van het eiland; het lavaveld bereikt men te voet vanuit het dorp. De vulkanische bodem is oneffen: stevig schoeisel en regenkleding zijn nodig.

Bewoners noemen de vulkaan Bocas de Fogo da Urzelina, een naam die op geen enkele wetenschappelijke of bestuurlijke kaart staat. De basaltstroom van 1808 reikt tot de Ponta da Urzelina, en die uitbarsting was het laatste bovengronds waargenomen event in de Azoren; latere, zoals Serreta (1998-2001), bleven onder water.