Wakamiya-hachimansha, Shinto-heiligdom in Kitsuki, Japan

Wakamiya-hachimansha staat in Kitsuki, prefectuur Oita, op een plek die het sinds 1326 inneemt. Op het terrein liggen een bos dat in 1980 tot prefecturaal natuurdocument werd verklaard en een groep stenen voorwerpen, waaronder een torii met het opschrift Kan'ei 20 (1643), in 1999 aangewezen als gemeentelijk cultuurgoed. Een bijschrijn, Wakan-shogunsha, eert Kibitsu Chikashige, het eerste hoofd van de Kibitsu-clan.

Gesticht in 985 door Ki no Kanetsune, die vier sandelhouten beelden meebracht die door prins Atsumi waren gesneden en in 918 in de Iwashimizu Hachimangū waren ingewijd. Het heiligdom werd in 1057 naar Hamada verplaatst, in 1173 naar Nakamura en in 1326 naar de huidige locatie. In 1873 werd het een dorpsheiligdom, in 1921 een prefecturaal heiligdom.

Het heiligdom vereert vier godheden: keizer Nintoku (Ōsazaki no Mikoto), zijn halfbroer prins Uji no Wakiiratsuko, Ure-hime en Kure-hime. De markt ontstond in 1173, toen het heiligdom naar Nakamura werd verplaatst en de toestemming van Fujiwara no Yorimichi een jaarmarkt onder gouverneur Fujiwara no Sukesuke mogelijk maakte; verbonden met het hōjō-e-ritueel groeide die uit tot een vee- en paardenmarkt die tot de drie grote van Japan werd gerekend en rond 1950 nog zo'n 2.000 dieren verhandelde.

Het heiligdom is bereikbaar te voet vanuit het centrum van Kitsuki en de toegang is gratis. Het terrein is gemakkelijk te navigeren met duidelijk gemarkeerde paden, en de rustige omgeving maakt het geschikt voor een vredige bezoek op elk moment.

De markt van het heiligdom begon in 1173, toen Fujiwara no Imichi een jaarmarkt op de locatie Nakamuro toestond onder toezicht van de gouverneur van Bungo, Fujiwara no Sukesuke. Verbonden met het hōjō-e-ritueel, groeide hij uit tot een vee- en paardenmarkt die tot de drie grote van Japan werd gerekend; rond 1950 werden er nog zo'n 2.000 dieren verhandeld.