Antinoöpolis, Romeinse stad en archeologische site in het gouvernement Minya, Egypte

Antinoöpolis is een Romeinse stad en archeologische vindplaats op de oostoever van de Nijl in het gouvernement Minya, Egypte. De straten waren aangelegd volgens een dambordpatroon met haaks kruisende wegen; een noord-zuidstraat had aan weerszijden door zuilen gedragen gangen voor voetgangers. De ruïnes, deels bedekt door latere bebouwing, laten de richting van de hoofdstraten nog herkennen.

Hadrianus stichtte de stad in 130 n.Chr. op de plaats van het dorp Hir-we, nadat Antinous in 130 in de Nijl verdronk. Hij liet alle eerdere gebouwen behalve de tempel van Ramses II slopen en maakte er de eerste Helleense stad aan de Midden-Nijl van. Rond de 10e eeuw werd ze verlaten.

De naam van de stad eert Antinous, de geliefde van Hadrianus, die in 130 n.Chr. in de Nijl verdronk en als Osiris-Antinous werd vergoddelijkt. Zijn cultus was hier gevestigd, en de Antinoeia-spelen werden vanaf 131 n.Chr. elk voorjaar gehouden met atletiek-, paarden- en muziekwedstrijden. De Egyptische god Bes, vereerd in het eerdere dorp Hir-we, werd naast hem blijven aanbeden.

De overblijfselen zijn verspreid over een groot gebied, dus het is handig om de belangrijkste punten te onderzoeken voor aankomst. Een lokale gids kan helpen de meest interessante delen te vinden en veilig over het terrein te bewegen.

Een groot deel van het steen van de stad werd in de 19e eeuw gewonnen om bouwmateriaal te leveren voor andere bouwwerken in de regio, wat verklaart waarom er vandaag zo weinig overeind staat. Toch hebben opgravingen papyri opgeleverd in het Grieks en Koptisch, die een directe blik bieden op het dagelijks leven in de Romeinse periode.