Hirsau Abbey, Benedictijner klooster in Zwarte Woud, Duitsland

De abdij van Hirsau is een voormalig benedictijnenklooster waarvan de ruïnes van rode zandsteen en grijze steen tussen bomen boven de Nagold staan. De noordwesttoren, voltooid in 1120, heeft een steil piramidevormig dak van bruine pannen, hoge rechthoekige vensters en een bleke wijzerplaat bij de top; ernaast staat een vervallen muur, en verder links gebouwen met topgevels en boogvensters en een ronde toren met kegeldak.

De abdij van Hirsau ontstond uit een klooster dat rond 830 werd gesticht door graaf Erlafried van Calw, die er vijftien monniken uit Fulda onder abt Lutpert plaatste. Na de vervallen staat rond het jaar 1000 beval paus Leo IX in 1049 het herstel, en monniken uit Einsiedeln bevolkten het in 1065 opnieuw. Abt Willem maakte Hirsau vanaf 1069 tot een centrum van de cluniaceense hervorming; de bouw van de kerk van Sint-Petrus en Paulus begon in 1082 en werd op 2 mei 1091 ingewijd. Franse troepen brandden het complex in 1692 af.

De naam Hirsau komt van de nederzetting waar de abdij ligt. De hervormingen van abt Willem, de Hirsauer Reform, werden door veel kloosters overgenomen, en monniken uit Hirsau stichtten in 1089 de abdij van Zwiefalten. In het linker zijschip van de Sint-Aureliaskerk staat een Spaanse houten Madonna uit het begin van de 15e eeuw; Maria houdt het Christuskind vast en wijst met haar linkerhand naar zichzelf.

De ruïnes liggen op een plateau aan de Nagold tegenover de oude Aureliuskirche aan de overkant van de rivier; de bewaarde noordwesttoren en de dichtgemetselde transeptdoorgangen helpen bij de oriëntatie. Het terrein is een open ruïne met oneffen grond, stevige schoenen zijn nuttig. Het Klostermuseum in de aangrenzende Forstmeisterhof (Calwer Straße 6) documenteert de opgravingen tussen 1876 en 1989.

De nog staande noordwesttoren van Sint-Petrus en Paulus stond niet in het oorspronkelijke plan van abt Willem: de twee westtorens kwamen pas in 1120 gereed en stonden eerst voor een atrium dat in een laatste bouwfase zijn basilicale overkapping kreeg. Daardoor werd het schip met 30 meter verlengd tot dertien traveeën.