Schwanenburg, Kasteel in Kleef, Duitsland

Schwanenburg is een kasteel op een steile heuvel aan het noordelijke uiteinde van de Kermisdahl, waar deze samenkomt met de Spoykanal. Het complex bestaat uit verschillende gebouwen, waarbij de Zwaantoren het meest opvallende element is met een hoogte van ongeveer 55 meter.

Schwanenburg wordt voor het eerst vermeld in kloosterverslagen rond 1020 en diende later als residentie van de Hertogen van Kleve. De locatie ondergingen talrijke veranderingen en bleef eeuwenlang een belangrijk machtscentrum in de regio.

De naam van het kasteel komt van een windwijzer in de vorm van een grote zwaan, waarvan de vleugels het helmteken van het hertogelijke wapen waren. Rond 1233 namen de graven van Kleef de karbonkel in hun wapen op en verwezen zo naar de legendarische Zwaanridder Helias als stamvader. De Zwaanridderlegende, verbonden met Lohengrin, gaf in de middeleeuwen ook de Zwaantoren zijn naam.

De Zwaantoren is zichtbaar vanuit de hele stad en dient als oriëntatiepunt voor bezoekers die de oude stad verkennen. Het gebouw huisvest momenteel het districtsgerecht en een geologisch museum, daarom is het raadzaam de openingstijden van tevoren te controleren.

Een inscriptie aan de ingang van de Zwaantoren beweert dat Julius Caesar deze versterking 300 jaar voor de geboorte van Christus bouwde. Deze bewering is historisch omstreden en weerspiegelt eerder lokale legenden dan geverifieerde feiten over de locatie.