Cueva de Las Palomas, Natuurmonument en lavabuis in La Palma, Spanje

De Cueva de Las Palomas is een lavatunnel die tijdens de uitbarsting van de San Juan in 1949 ontstond, toen lava uit de Llano del Banco wegstroomde en een gang van ongeveer 3 meter breed en 560 meter lang achterliet. De tunnel heeft meer dan tien openingen, waaronder oude ontgassingsopeningen, en de wanden reiken 3 tot 4 meter hoog, met wijde hallen en smalle doorgangen.

De buis ontstond bij de uitbarsting van de San Juan in 1949, in de lavastroom die bij Llano del Banco aan de oppervlakte kwam en westwaarts liep; het weglopen van de lava liet de gang hol achter. Bij wet 12/1987 werd zij tot paraje natural de interés nacional verklaard en bij wet 12/1994 opnieuw ingedeeld. Wet 9/2014 wijzigde de naam in Monumento Natural del Tubo Volcánico de Cueva de Las Palomas.

De naam Las Palomas (duiven) verwijst naar de duiven die de buis als schuil- en nestplaats gebruiken; binnen hopen zich hun uitwerpselen en de schelpen van de slak Hemicycla op. De instortingskom bij de ingang heet een jameo, een woord uit de Guanche-taal voor een holte in de grond. Officieel heette de buis lang Tubo Volcánico de Todoque, naar het naburige dorp, tot de naamswijziging in de wet van 2014.

De hoofdingang van Todoque I is een grote instortingskuil, in het Spaans jameo, langs de weg LP-211 tussen Todoque en Las Manchas. De buis heeft wanden van drie tot vier meter hoog, wijde hallen, smalle doorgangen en steile afdalingen. In het lavaveld opende in april 2019 het Centro de Interpretación de las Cavidades Volcánicas Caños de Fuego; in de kelder leidt een drempelvrije toegang naar een 15 meter lang deel van de buis El Vidrio.

De ingang van de grot is een grote instortingskuil, in het Spaans jameo, een Guanche-woord voor een holte in de grond. Aan het plafond van de buis hangen ook kleine stalactieten, waarschijnlijk gips of calciet, uitgekristalliseerd uit regenwater dat mineralen oploste tijdens het sijpelen door de lava.