Caserío-Museo Igartubeiti, Historisch Baskisch boerderijmuseum in Ezkio-Itsaso, Spanje.

Caserío-Museo Igartubeiti is een vierkant boerderijhuis met eikenhouten constructie, rond 1540 gebouwd en in 1630 uitgebreid, waarvan de ciderpers (dolare) het constructieve hart vormt. De pers, een uniek stuk door ouderdom en goede staat, is in het houtwerk opgenomen, en het huis staat op een zuidgericht terras op de helling van de berg Kizkitza, op ongeveer 80 m boven zeeniveau.

Igartubeiti werd rond 1540 gebouwd door de familie Igartua, wier eerste gedocumenteerde vermeldingen in Ezkio uit 1383 dateren. Het werd in 1630 uitgebreid om zich aan nieuwe technieken en producten aan te passen, vooral maïs, dat snel gierst verving. De boerderij bleef tot eind 20e eeuw bewoond; de provinciale overheid van Gipuzkoa kocht haar in 1992 en richtte haar na restauratie in 2001 in als etnografisch museum.

Het huis toont hoe plattelandsfamilies hun dagelijks leven en werk organiseerden, met voorwerpen geplaatst zoals ze werkelijk in de kamers werden gebruikt. Door de ruimten lopen geeft inzicht in de ritmes van het familiebedrijf en de taken die de dag structureerden.

De toegang vereist voorafgaande boeking van een rondleiding via het museumkantoor, omdat bezoekers niet zelfstandig kunnen verkennen. Draag comfortabele schoenen aangezien rondleidingen het lopen door meerdere verdiepingen en oudere binnenruimtes inhouden.

De ciderpers, of dolare, vormt de constructieve kern van het gebouw: het eikenhouten geraamte van het huis werd er halverwege de 16e eeuw omheen opgetrokken. Hij bleef intact omdat de familie er tot in de jaren 1990 woonde; in het huis werden de gebroeders Mendiguren geboren, onder wie vertaler Xabier Mendiguren.