Irkutskiĭ muzeĭ dekabristov, Historisch museumcomplex in Irkoetsk, Rusland.

Het Irkoetsk Regionaal Historisch Herdenkingsmuseum van de Dekabristen bestaat uit twee afzonderlijke houten gedenkhuizen: het Volkonski-huis aan de Volkonski-steeg 10 en het Troebetskoj-huis aan de Dzerzjinski-straat 64. Het Volkonski-huis telt twee verdiepingen; de Troebetskoj-afdeling is gevestigd in een houten gebouw van één verdieping. De kamers zijn ingericht met familiebezittingen, boeken, meubels, schilderijen en eigentijdse inrichting om interieurs uit het midden van de 19e eeuw te reconstrueren.

Na hun mislukte opstand tegen Tsaar Nicolaas I in 1825 werden veel Decembristleiders naar Siberië gestuurd en vestigden zich in Irkutsk na hun veroordeling. Deze gedwongen verhuizing markeerde een keerpunt in de geschiedenis van de regio.

Het museum laat zien hoe verbannen Decembristen Europese gebruiken, onderwijs en artistieke tradities in Siberië van de 19e eeuw introduceerden. De tentoongestelde objecten en ruimten onthullen de invloed die deze ballingen op de lokale samenleving hadden.

De twee gedenkhuizen staan apart: het Volkonsky-huis aan de pereulok Volkonskogo 10, het Trubetskoy-huis aan de ulitsa Dzerzhinskogo 64, dus je loopt tussen beide. Bij het Volkonsky-landgoed zijn bijgebouwen bewaard of gereconstrueerd, zoals de koetsiersruimte en de varkensstal. Brochures over het museum bestaan in het Russisch, Engels, Frans en Duits.

Het Volkonsky-huis werd gebouwd in Urik, waar de prins zich na dwangarbeid in 1836 vestigde, en in 1847 naar Irkoetsk verplaatst toen hij daar mocht wonen. Na het vertrek van de familie naar Europees Rusland kocht een plaatselijke koopman het voor een in 1868 geopende ambachtsschool; van 1920 tot de jaren zeventig diende het als gemeenschappelijke woningen.