Öja Church, Middeleeuwse kerk in Gotland, Zweden

De kerk van Öja is een grotendeels gotisch stenen gebouw: het koor heeft een rechte buitenmuur in het oosten maar van binnen een halfronde apsis, het schip wordt overspannen door gewelven op vier zuilen en de westtoren is met 59,15 meter de hoogste van Gotland. Van de drie gebeeldhouwde portalen toont het noordportaal Jezus, Maria, Johannes de Evangelist en een liggende heilige die als Eligius wordt uitgelegd.

Een romaanse kerk uit de 12e eeuw ging aan het huidige gebouw vooraf; enkele van haar gebeeldhouwde fragmenten zijn erin verwerkt. Het koor met ingebouwde apsis verrees in de eerste helft van de 13e eeuw, het gotische schip aan het einde van die eeuw en de hoge westtoren in de tweede helft van de 14e eeuw door het atelier van de anonieme meester Egypticus. In de 19e eeuw kwam er noordelijk een sacristie bij.

De naam Öja komt van het Zweedse woord ö, dat eiland betekent, wat erop wijst dat de plaats bewoond was voordat ze door postglaciale opheffing deel werd van het vasteland van Gotland. De kerk is bekend om haar middeleeuwse houten beeld van een treurende Maagd Maria, de Mater dolorosa, genaamd "Vår Fru av Öja" of "Öjamadonnan"; het origineel bevindt zich in het Gotland Museum en een kopie in het koor.

De kerk behoort tot de parochie Hoburgs församling in het bisdom Visby. De 59,15 meter hoge toren, de hoogste kerktoren van Gotland, dient als zichtbaar oriëntatiepunt. De middeleeuwse muurschilderingen werden bij de restauratie van 1938-1939 blootgelegd. De kerk staat aan de weg; noordoostelijk, aan de overkant van de weg, ligt de ronde ruïne van een kastal.

Het triumfkruis boven het koorhek is laat-13e-eeuws werk van de houtsnijder die bekendstaat als de Öjamästaren: een gesneden ring omgeeft het, met engelen boven en de Verdrijving uit het Paradijs onder. Christus draagt een gouden kroon, geflankeerd door Maria en Johannes; de uiteinden tonen de evangelistensymbolen. Het treurende Mariabeeld, de Öjamadonna, is een kopie — het origineel berust in het Gotlands museum.