Španjola Fortress, renaissancefort op een heuvel boven Hvar, Kroatië

De Španjola-fort is een renaissancistisch bouwwerk dat in 1551 werd voltooid op de top van de heuvel boven Hvar, waar het de stadsmuur afsluit, en dat samen met de Fabrika en het Arsenaal werd gebouwd. Hij heeft drie halfronde bastions en een bastion dat begin zeventiende eeuw aan de westkant werd toegevoegd. De plek dient sinds de prehistorie als versterking; aan de zuidzijde zijn resten van Byzantijnse muren te zien.

De Venetianen begonnen de vesting in haar huidige vorm in 1282, deels gefinancierd door de stad Hvar; Spaanse bouwers die er in de 14e eeuw werkten gaven haar waarschijnlijk de naam Španjola. Een inscriptie boven de zuidpoort vermeldt de voltooiing in 1551. Op 19 augustus 1571 weerstond de bevolking binnen de muren een Ottomaanse aanval, maar op 1 oktober 1579 trof de bliksem het kruitmagazijn en de ontploffing verwoestte de vesting en een deel van de stad eronder.

De vesting heet Španjola naar de Spaanse bouwers die er in de 14e eeuw aan werkten; plaatselijk staat ze bekend als Fortica, naar het Italiaanse fortezza. Binnen is een collectie amforen te zien. De silhouet van de vesting staat in het wapen van de stad Hvar.

De klim vanuit het centrum van Hvar volgt gemarkeerde paden langs historische gebouwen en vereist enige inspanning. Goed schoeisel en comfortabele kleding helpen bij de wandeling, die wordt beloond met uitzichten van boven.

Een blikseminslag trof het kruitmagazijn op 1 oktober 1579 om 3.30 uur 's nachts en veroorzaakte een explosie die het fort en een deel van de stad eronder verwoestte. Het fort werd later hersteld, met de laatste grote werkzaamheden in 1775-1776 onder keizerin Maria Theresia. In 1925 werd het ter gelegenheid van het bezoek van koning Alexander omgedoopt tot Aleksandrovac.