Croatian National Theatre in Varaždin, Theatergebouw in Varaždin, Kroatië

Het Kroatisch Nationaal Theater in Varaždin is een gebouw naar ontwerp van Hermann Helmer, in 1873 opgetrokken op een tot dan toe onbebouwd plein, met vier gelijkwaardige gevels. De zuidgevel aan de ringweg heeft de ingang, geaccentueerd door een portiek, balkon en karyatiden; de westgevel ontsloot het restaurant en de leeszaal. De zaal, geïnspireerd op Schinkels Schauspielhaus in Berlijn, werd gedomineerd door rood, wit en goud.

In 1869 besloot de gemeente Varaždin een modern theater te bouwen en kende de eerste prijs toe aan de jonge Weense architect Hermann Helmer. Het Duitstalige seizoen opende in oktober 1873 onder Olga Stephany, in de winter van 1874 gevolgd door Kroatische voorstellingen. De eerste Kroatische voorstellingen van 1898 betekenden een keerpunt, en na 1904/05 werd alleen nog in het Kroatisch gespeeld.

Lang werd er in het Duits gespeeld: het Duitstalige seizoen begon in oktober 1873 onder Olga Stephany, en vanaf de winter van 1874 werd het Kroatisch slechts af en toe opgevoerd. De eerste Kroatische voorstellingen van 1898 betekenden een keerpunt, en na 1904/05 werd alleen nog in het Kroatisch gespeeld.

Het theater ligt ten zuiden van de oude binnenstad aan een plein dat onbebouwd bleef om het zicht vrij te houden. De hoofdingang ligt op het zuiden, onder een portiek met balkon en karyatiden; de ingangen van het restaurant en de leeszaal bevinden zich aan de westgevel. Het toneel, vergroot bij de renovatie van 1948 tot 1955, bleef betrekkelijk klein.

Het gebouw verrees op een tot dan toe onbebouwd terrein dat van alle kanten zichtbaar was, zodat Helmer vier gelijkwaardige gevels ontwierp. De zuidgevel aan de ringweg van de stad wordt geaccentueerd door een portiek, balkon en karyatiden, zonder dat de voorgevel boven de andere drie uitsteekt.