Basilique Notre-Dame de Gray, Basilica minor in Gray, Frankrijk

De basiliek Notre-Dame de Gray is een parochiekerk in een gemengde gotisch-renaissancestijl, veertig meter lang en twintig meter hoog, met een Latijns-kruisplattegrond en drie schepen. Achthoekige pijlers zonder kapitelen dragen kruisribgewelven, en zes zijkapellen liggen langs de zijschepen. Het koor eindigt in een vijfzijdige gotische apsis waarvan het vijftien meter hoge middenvenster zijn flamboyante tracering als Jesse-boom behoudt.

Een kerk bij het kasteel van Gray wordt al in 1227 vermeld; het huidige gebouw verving de kerk die in de nacht van 29 september 1477 tijdens de Bourgondische Oorlog in brand werd gestoken, en de eerste steen werd in 1478 gelegd. Het koor was in 1484 overdekt, in 1509 werden de fundamenten van het transept gelegd en in 1531 waren de gewelven van het schip klaar onder de bouwmeesters Matthieu Grand, Philippe Lenfant en Antoine Le Rupt. De klokkentoren kwam gereed in 1559.

De kerk bewaart sinds 1641 het hart van de heilige Pierre Fourier en sinds 1802 het wonderdadige beeld van Notre-Dame de Gray; om die twee relieken verhief paus Pius XII haar op 16 juli 1948 tot basilica minor. De naam Notre-Dame verwijst naar de Maagd Maria, aan wie de eerste kerk op deze plek was gewijd.

Het gebouw is open tijdens religieuze diensten en verwelkomt ook bezoekers op andere momenten. Het is handig om vooraf openingstijden te controleren of op lokale toerisme informatie centra te vragen.

Het centrale koorsvenster van vijftien meter hoog heeft zijn oorspronkelijke flamboyant-gotische tracering met een Jesse-boom behouden. Dit werk wordt in verband gebracht met beeldhouwer Conrad Meit en met de bouw van het koninklijk klooster van Brou. In 1718 werd de onderkant van de oude vensters dichtgemetseld voor het vergulde retabel.