Château de Tournoël, Middeleeuwse vesting in Volvic, Frankrijk

Château de Tournoël is een deels vervallen middeleeuwse vesting op een rotsachtige uitloper van de Puy de la Bannière op 594 m hoogte, 1,5 km ten noorden van Volvic. De grijze en beige steen vormt een getrapt profiel: links een hoge ronde donjon met een uitkragende weergang op kraagstenen, rechts een lagere onregelmatige reeks muren met kleine, deels dichtgemetselde vensters en een kortere ronde toren halverwege de rechtergevel.

De eerste gedocumenteerde eigenaar, Bertrand, verschijnt tussen 1077 en 1095, en Guy II van Auvergne bezat het kasteel minstens vanaf 1190. In december 1213 nam Guy van Dampierre het na een beleg in voor Filips August, waardoor het grootste deel van de Basse-Auvergne aan het koninklijk domein werd toegevoegd. Guy van Dampierre stuurde een inventaris gedateerd 20 december 1213; in 1306 ruilde Filips de Schone het met de erfgenamen van Maulmont, en later versterkte Hugues de La Roche de donjon.

De naam Tournoël komt van het Gallische „Turno ialon“, „de hoogte boven de vlakte“. Vóór de 19e eeuw staat het kasteel in Franse documenten als Tournoille, Torniel of Tornelle, in Latijnse titels als Tornolium. De eerste vermelding, uit de 11e eeuw, is in het Oudoccitaans als Turnoile.

De site is het beste bereikbaar te voet en vereist enige wandelcapaciteit vanwege de verheven ligging op de berghelling. Bezoekers moeten zich voorbereiden op wisselende weersomstandigheden en comfortabele schoenen dragen, aangezien paden onregelmatig kunnen zijn.

De ronde donjon met platte top dateert uit de 13e eeuw; in de 14e eeuw liet Hugues de La Roche op twee derde van de hoogte een weeromgang aanbrengen op machicoulis. Hij was kapitein-generaal van de Basse-Auvergne en streed tegen de Engelsen in de Honderdjarige Oorlog.