Nikolauskapelle, Kapel en stenen huis in Ulm, Duitsland

De Nikolauskapelle staat aan de Neue Straße 102 in Ulm: de lichtgrijs gepleisterde geveltop heeft twee kleine ronde openingen en een venster met donkerhouten kruisroeden en blauwe ruiten, omgeven door dunne zwarte sterlijnen. Daaronder een rij van drie vensters en een tweedelige deur van roodbruine planken onder een lege nis. Rechts bevindt zich een stenen boogopening met gebeeldhouwde versiering.

Een keizerlijk notaris genaamd Marquard liet begin dertiende eeuw in Ulm het stenen huis met de aangebouwde kapel optrekken; in 1222 droeg hij het bezit over aan de abdij van Salem, in 1246 ging het naar de abdij van Reichenau. Rond 1480 kwam de kapel aan de abdij van Ochsenhausen, die het romaanse schip liet verbouwen met een kruisribgewelf en het in 1499 opnieuw liet wijden. Nadat Ulm de Reformatie aannam, kocht Ochsenhausen de in beslag genomen kapel in 1533 terug, op voorwaarde dat ze nooit meer voor de eredienst werd gebruikt.

De naam van de kapel verwijst naar de heilige Nicolaas; het liturgische gebruik eindigde in 1533, toen de abt van Ochsenhausen haar terugkocht op voorwaarde dat ze nooit meer voor de kerk zou dienen. Vier eeuwen lang was ze schuur, kolenhok en rommelkamer, ten slotte woonhuis. Sinds de restauratie van 1978-1980 zijn de ruimtes te huur voor evenementen.

De kapel staat aan de Neue Straße 102 in de oude binnenstad van Ulm, op de Grüner Hof, op korte afstand van de Weinhof. De ruimtes zijn te huur voor evenementen, dus toegang hangt af van de boeking; aan de noordgevel hangt de Europa Nostra-medaille uit 1984.

De Europa Nostra-medaille die in 1984 werd toegekend voor de restauratie van de Gindele-groep, bestaande uit de kapel, het Steinhaus en het Gindele-gebouw, is op de noordgevel van de kapel aangebracht. Sinds de bombardementen in de oorlog lag de kapel als ruïne, tot de ingrijpende restauratie van 1978 tot 1980.