Heimkehrerdenkmal, Oorlogsmonument in Friedland, Duitsland

Het Heimkehrerdenkmal is een oorlogsmonument in Friedland bestaande uit vier betonsegmenten van ongeveer 28 meter hoog die poortachtige structuren vormen op de Hagenbergheuvel met uitzicht op de stad. Twaalf informatieborden op de site documenteren cijfers met betrekking tot Duitse soldaten, krijgsgevangenen, ontheemden en gedeporteerden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De eerste steen werd gelegd in 1966 door kanselier Konrad Adenauer en het monument werd in 1967 officieel ingewijd door Ministerieel President Georg Diederichs. Het was een reactie op de ervaringen van terugkeerders en ontheemden uit het Oosten na de oorlog.

Twaalf panelen dragen inscripties met cijfers: 2.892.000 gesneuvelde soldaten, 2.846.000 burgers en 1.250.000 krijgsgevangenen, plus 1.163.600 in de strijd vermiste soldaten. Een paneel luidt „1956 KAM DER LETZTE TRANSPORT – NOCH 1967 WAREN NICHT ALLE FREI” en herinnert aan het laatste transport terugkerenden naar Friedland. De slotoproep is „Völker versöhnt euch!”.

Het monument staat op de hoogte van de Hagenberg net boven Friedland, op een grashelling die te voet bereikbaar is; de vier betonnen steles zijn vanaf de nabijgelegen autosnelweg te zien. Het terrein is zonder hek toegankelijk en de twaalf beschreven panelen zijn in elk seizoen leesbaar. Bij het gedenkteken ligt een geplaveide ruimte met drie pijlers en plaquettes.

Het monument staat op de Hagenberg, een terrein van vijf hectare dat in 1958 met particuliere giften werd gekocht. Het doorvoerkamp van Friedland ving al sinds september 1945 Duitsers op die uit de vroegere oostelijke gebieden en het Sudetenland waren verdreven; in 1956 kwam het laatste transport krijgsgevangenen aan.