Schlosskirche, Middeleeuws kasteel met kerk in Guttenberg, Duitsland

Schloss Guttenberg, ook Neuguttenberg genoemd, is een kasteelcomplex in de gemeente Guttenberg in Opper-Franken, Beieren. Het ligt op ongeveer 437 meter op een bergspoor, met het hoofdkasteel en de kleinere site Altguttenberg in de buurt. Het kasteel werd na 1523 herbouwd en na een brand in 1908 volledig vernieuwd, waardoor weinig middeleeuwse delen bewaard zijn gebleven.

De naam zou afkomstig zijn van Cotto, een ambtenaar van de graven van Andechs; Gundeloh von Plassenberg, in 1148 in een oorkonde vermeld, geldt als de eerste van het geslacht dat in 1315 de naam von Guttenberg aannam. Altguttenberg werd belegerd in de Guttenbergse vete en ging over aan markgraaf Frederik V van Brandenburg. In 1523 brandden troepen van de Zwabische Bond beide burchten als roversnesten plat; alleen Neuguttenberg werd herbouwd, en een brand in 1908 leidde tot volledige vernieuwing.

De naam Guttenberg gaat vermoedelijk terug op Cotto, een ambtenaar van de graven van Andechs, hertogen van Meranië. In 1315 nam de familie het kasteel in bezit en verruilde de naam Plassenberg voor von Guttenberg; sinds 1700 dragen leden de titel Freiherr. De kerk hoort bij het complex dat na de brandstichting door de Zwabische Stedenbond op 8 juli 1523 opnieuw werd opgebouwd.

Het kasteel ligt op 437 meter op een bergspoor, ongeveer 10 km ten noordoosten van Kulmbach. Van het middeleeuwse bouwwerk is weinig over: na de brand van 1908 werd het complex volledig vernieuwd en resten slechts enkele middeleeuwse sporen. Het terrein is eigendom van de Freiherrlich von und zu Guttenberg'sche Privatstiftung, opgericht door Philipp Franz zu Guttenberg.

De naam Guttenberg zou teruggaan op Cotto, een ambtenaar van de graven van Andechs. In 1523 stuurde de Zwabische Bond 1.672 ruiters en 10.535 voetknechten tegen 23 roversnesten; de Guttenbergse burchten stonden op de 18e en 19e plaats, werden op 5 juli ingenomen en op 8 juli in de as gelegd. De houtsnede van Hans Wandereisen uit 1523 toont dit.