Burg Plankenwarth, Middeleeuws kasteel in Sankt Oswald bei Plankenwarth, Oostenrijk

Burg Plankenwarth is een hooggelegen kasteel op de Jägerberg met een trapeziumvormige plattegrond en muren tot drie meter dik. Een ronde toren staat op de westmuur en een halfronde toren in het noorden; de vierkante bergfried aan de oostzijde is vanaf de binnenplaats ingebouwd. De driehoekige binnenplaats heeft laat-renaissancistische zuilenarcaden, en Joseph Hueber ontwierp na 1754 de barokke interieurs.

Het kasteel werd voor het eerst gedocumenteerd in 1265 als zetel van de familie Plankenwarth voordat het in 1430 door erfenis naar de familie Ungnad ging. Deze eigendomsverandering introduceerde nieuwe architectonische benaderingen en markeerde een verschuiving in hoe het eigendom werd beheerd en ontwikkeld.

De naam komt waarschijnlijk van het Oudhoogduitse „planch“, glanzend, en niet van de legende van een kasteelheer die met planken werd doodgeslagen. De aan Sint-Joris gewijde kasteelkapel is sinds 1594 bekend en kreeg rond 1680 een barok stucplafond met frescimedailleurs; het altaar dateert uit het midden van de 17e eeuw. De eigenaar stelt enkele ruimtes beschikbaar voor tentoonstellingen en concerten.

Bezoeken vereisen voorafgaande afspraken, omdat het kasteel in privé-eigendom is en niet zonder toestemming voor het publiek toegankelijk is. De toegang is te voet vanaf een aangewezen parkeerplaats, waardoor voorafgaand contact met de eigenaar essentieel is voordat u een bezoek plant.

Van 1943 tot 1945 werkte het Wannsee-Instituut, een door de SS geleid bureau dat wegens de bombardementen uit Berlijn was overgebracht, vanuit het kasteel en plande daar spionage- en sabotageacties tegen de Sovjet-Unie. De ombouw tot sanatorium volgde pas vanaf 1954; sinds 1981 is het landgoed eigendom van een advocatenfamilie uit Graz.