Huagapo, Natuurlijk grottensysteem in district Palcamayo, Peru

Huagapo is een grottenstelsel in het district Palcamayo met een ruime ingangsopening en uitgebreide ondergrondse gangen die zich door meerdere kamers uitstrekken. De grot strekt zich diep onder het oppervlak uit met kamers van verschillende grootte die door natuurlijke geologische processen zijn gevormd.

De grot werd rond 1938 bekend door de gids José G. Otero uit Tarma, die haar met leerlingen uit Tarma bezocht. In 1965 vestigde Modesto Castro Choque Huanca zich tegenover de ingang en hij werkt nog steeds als gids. Een Peruaanse expeditie onder César Morales Arnao verkende in 1969 480 m; Poolse, Britse en Franse teams volgden in 1972 en 1976, en een Peruaans-Franse expeditie bereikte in 1994 2.747 m.

De naam verenigt de Quechua-woorden huaga („tranen”) en apu („machtig”), dus „tranen van de machtige”. Een plaatselijke legende vertelt dat het water dat uit de grot komt de eeuwige tranen zijn van priesteressen die door de zonnegod zijn gestraft, en dat de stalagmieten de versteende priesters zijn. Bezoekers kunnen ook zoeken naar rotstekeningen van lama, taruka, guanaco, slang, worm en jachttaferelen.

De ingang ligt op de flank van de Cerro Racasmarca op 3.572 m hoogte en is over de weg bereikbaar vanuit Tarma via Acobamba en Palcamayo, of via San Pedro de Cajas. De monding meet ongeveer 18,90 m hoog bij 33,50 m breed, en een tunnel van circa 100 m aan de rechterkant voert het water af dat in februari, maart en april watervallen vormt. Expedities hebben gangen tot 2.747 m verkend, dus het inwendige bezoek je met een gids.

Het water dat de grot verlaat, komt tevoorschijn uit een tunnel van ongeveer 100 meter aan de rechterkant van de ingang en valt uiteen in een reeks watervallen die met een bruidssluier worden vergeleken; ze zijn het sterkst in februari, maart en april.