Pikimachay, Archeologische grotlocatie in Ayacucho Department, Peru.

Pikimachay is een ongeveer 60 meter lange grot op de rechteroever van de Pongora-rivier, circa 19 km ten noorden van Ayacucho in het district Pacaycasa. In de door Richard MacNeish opgegraven lagen lagen stenen werktuigen, vooral gemaakt van de vulkanische tuf van de grot zelf, samen met botten van uitgestorven dieren.

Archeologen ontdekten in de jaren zestig bewijs van menselijke bewoning, waarbij vondsten erop wijzen dat groepen de grot duizenden jaren geleden als schuilplaats gebruikten. De gevonden objecten geven aan dat vroege jagers hier hun toevlucht zochten terwijl ze over de omliggende hoogvlaktes op wild joegen.

De naam komt uit het Quechua: piki betekent vlo en mach'ay grot, dus Piki Mach'ay is „vlovengrot”. De grot gaf ook haar naam aan het Piki-complex, een archaïsche laag (6000–4000 v.Chr.) waar MacNeish botten van cavia's en resten van hokken met haarden vond, een aanwijzing voor vroege fok.

Het bereiken van de plek vanuit Huamanga duurt ongeveer een half uur over een onverharde weg door het district Pacaycasa. Bezoekers moeten stevig schoeisel dragen en voorzichtig zijn tijdens het regenseizoen, omdat het pad glad kan worden.

Onderzoekers vonden hier bewaard gebleven plantmateriaal, waaronder resten van fleskalebasen die behoren tot het oudste bewijs van plantengebruik in de Peruaanse hoogvlaktes. Deze bevindingen tonen aan dat mensen veel eerder dan gedacht begonnen met het verzamelen en mogelijk cultiveren van planten.