Rotunda of Saint Martin, Romaanse rotunde in Vyšehrad, Praag, Tsjechië

De Martinsrotunde is een cilindrische stenen kapel met een kegelvormig dak, gebouwd uit ruwe lichtgekleurde blokken; de binnendiameter is 6,5 m en de muren zijn tot 95 cm dik. Aan de oostkant springt een lagere apsis 2,2 m uit, bovenop staat een lantaarn met vier vensters.

De rotunde werd eind 11e eeuw gebouwd onder vorst Vratislav II, waarschijnlijk gesticht door Martinus, deken van het kapittel van Vyšehrad, en diende als parochiekerk van de Vyšehradse voorburcht. Hussitische invallen beschadigden in 1420 de versiering, in 1528 trof een brand het gebouw en tijdens de Dertigjarige Oorlog deed het dienst als kruitmagazijn. Onder Jozef II ontwijd, later opslagplaats en werkplaats, werd sloop in 1841 verhinderd door graaf Karel Chotek.

De rotunda is gewijd aan de heilige Martinus, de Romeinse soldaat die zijn mantel met een bedelaar deelde; op de apsiswand boven het altaar hangt een 19e-eeuws schilderij van hem, met op het gewelf een zegenende Christus en engelen. Er worden nog geregeld missen gehouden en het kapittel van Vyšehrad is eigenaar.

Toegang tot het interieur gaat in overleg met het kapittel van Vyšehrad, de eigenaar van de rotunda; het is geen vrij toegankelijk monument. Binnen worden regelmatig missen gehouden, dus een bezoek hangt af van een afspraak over de tijd met het kapittel. De ruimte meet slechts 6,5 m in doorsnee en de muren zijn tot 95 cm dik, dus het is er klein.

Een Pruisische kogel uit het beleg van 1757 zit nog steeds in de gevel naast een raam als getuigenis van oorlogstijd. Dit onverwachte detail vertelt een verhaal uit een turbulent verleden.